Terug naar blog
Voor Bewoners

Vleermuizen en isoleren in Groningen: hoe de eDNA-test werkt bij je Nij Begun-plan

12-11-2026
5 min lezen

Binnen de isolatieaanpak gaat het om ongeveer 300.000 woningen in Groningen en Noord-Drenthe, inclusief huurwoningen, volgens Volkshuisvesting Nederland. Toch dreigde die opgave op een onverwachte hindernis te stuiten: een diertje van nog geen tien gram.

Neem de gewone dwergvleermuis. Volgens Zodion Zoogdieronderzoek Nederland is dat de meest voorkomende vleermuissoort van Nederland en weegt hij 3,5 tot 8 gram. Met dat gewicht kan een financieel gevaar dus zomaar in een klein hoekje zitten.

Waar komt het probleem met vleermuizen en isoleren vandaan?

Daarvoor moeten we een klein stukje terug in de tijd. De kern zit in een uitspraak van de Raad van State van 2 augustus 2023. Een isolatiebedrijf had alleen met een camera in de spouw gekeken en een rondje om het huis gelopen. Dat was te weinig onderzoek naar vleermuizen, oordeelde de hoogste bestuursrechter.

Daarmee overtrad het bedrijf de zorgplicht uit de toen geldende Wet natuurbescherming. Volgens het gedoogbeleid van de provincie staan die regels sinds 1 januari 2024 nagenoeg ongewijzigd in de Omgevingswet. Dat raakt voornamelijk de spouwmuurisolatie, want vleermuizen gebruiken die smalle holtes vaak als verblijfplaats. Bij daken kunnen ook gierzwaluwen en huismussen een rol spelen.

Tot maart 2025 was daarom in alle gevallen eerst een ecologische quickscan nodig. Werden er beschermde soorten gevonden, dan volgde nader onderzoek. Dat kon oplopen tot boven de 5.000 euro, soms meer dan de isolatie zelf kostte. Dus we zijn blij dat er een nieuwe oplossing voor is.

Hoe werkt de eDNA-test?

Sinds maart 2025 is de eDNA-test landelijk erkend als onderzoeksmethode voor spouwmuren. De provincie Groningen bouwt daarop voort. Volgens Nij Begun wordt daar sinds 1 juli 2026 eerst met een eDNA-test onderzocht of vleermuizen de spouwmuur gebruiken.

Een gecertificeerde medewerker neemt daarvoor monsters bij de openingen in de gevel. Volgens de Rijksoverheid gebeurt dat met een spons of roller die DNA-sporen opneemt, zoals huidcellen en keutels. In een laboratorium wordt daarna bepaald of vleermuizen de spouw gebruiken en om welke soort het gaat. Dat heeft twee grote voordelen:

  • Sneller: volgens de provincie levert de eDNA-methode aanzienlijk sneller resultaat op dan traditioneel vleermuisonderzoek. Tot 2025 duurde zo'n onderzoekstraject doorgaans circa een jaar.
  • Goedkoper: volgens Nij Begun is de test ook goedkoper dan het onderzoek dat eerder nodig was.

Welke uitslag kan de eDNA-test geven?

De uitslag kan drie kanten op:

  1. Geen vleermuizen gevonden: de spouwmuur kan worden geïsoleerd. Gebruik je de subsidie van Nij Begun, dan maakt het isolatiebedrijf toch een vervangende verblijfplaats voor vleermuizen.
  2. Gewone of ruige dwergvleermuis gevonden: dan kan het isoleren meestal doorgaan. Het isolatiebedrijf zorgt dat de vleermuizen de woning veilig kunnen verlaten en maakt een vervangende verblijfplaats. Het werk volgt de natuurkalender.
  3. Een andere soort gevonden, zoals de laatvlieger of meervleermuis: dan mag de spouwmuur niet worden geïsoleerd zonder omgevingsvergunning. Je wacht tot je gemeente een soortenmanagementplan (SMP) heeft, of je kiest een andere manier van isoleren.

Met dat tweede punt gaat Groningen verder dan de landelijke lijn. Landelijk is bij een positieve uitslag een omgevingsvergunning nodig of wacht je op het SMP van je gemeente, volgens Volkshuisvesting Nederland.

Groningen kiest daar bewust voor. Volgens de provincie passen de gewone en de ruige dwergvleermuis zich goed aan, zolang er genoeg andere verblijfplaatsen in de buurt blijven. Bij een andere soort kan het wachten lang duren. De provincie verwacht de eerste vergunningaanvragen van gemeenten pas halverwege 2027. Voor sommige woningen kan isoleren daardoor pas na 1 januari 2028.

Voor welke woningen geldt de eDNA-test?

De eDNA-methode is alleen erkend voor de spouwmuur van een grondgebonden woning. Volgens de regeling in de Staatscourant gaat het om eengezinswoningen, maar ook om boven- en benedenwoningen tot en met de vierde woonlaag. Woon je in een flat met meer dan vier woonlagen? Dan geldt deze methode niet.

Isoleer je alleen je dak van binnenuit? Dan worden beschermde soorten volgens de provincie niet of beperkt verstoord en is er geen omgevingsvergunning nodig. Lees meer in onze blog over dak van binnen of buiten isoleren.

Is je woning al versterkt door de NCG en is daarbij ruimte vrijgelaten voor beschermde soorten, zoals de laatvlieger? Dan kan de spouw volgens het gedoogbeleid niet alsnog worden geïsoleerd. Meer hierover lees je in onze blog over versterken en isoleren.

Bij wie moet je zijn voor de test?

Het geruststellende antwoord: dat hoef jij als bewoner niet te regelen. Volgens Nij Begun regelt het isolatiebedrijf de test en bespreekt het de uitslag met je. Je hoeft zelf dus geen ecoloog te zoeken.

Let wel op de certificering. Het bedrijf moet een Insula-certificaat of een certificering voor Natuurvriendelijk Isoleren (NVI) hebben. Het mag de test ook laten uitvoeren door een bedrijf met Insula-certificering. Alleen dan kun je subsidie aanvragen voor de eDNA-werkzaamheden.

Wat kost de eDNA-test en wat krijg je vergoed?

Een eDNA-test kost volgens Nij Begun op dit moment € 484,00 inclusief opsl. & btw. Binnen de isolatieaanpak kun je de kosten van de test, het natuurvrij maken en de vervangende verblijfplaats mogelijk voor 50% of 100% vergoed krijgen, als aan de voorwaarden wordt voldaan. Nij Begun maakt geen onderscheid tussen tussenwoningen en vrijstaande woningen in de prijs.

Bedragen en voorwaarden kunnen veranderen. De actuele maximumprijzen staan in de meest recente maatregelencatalogus van Nij Begun. De actuele voorwaarden voor de subsidie vind je bij SNN.

Hoe zit het in Noord-Drenthe?

Voor de Noord-Drentse gemeenten binnen Nij Begun ligt het anders. Het Groningse gedoogbeleid geldt daar niet.

In Aa en Hunze kan het isolatiebedrijf werken volgens de methode Natuurvriendelijk Isoleren. Die gemeente staat op de lijst van gemeenten met een pre-soortenmanagementplan. Vogels en vleermuizen krijgen daarbij volgens de provincie Drenthe de kans om weg te vliegen.

Het isolatiebedrijf zorgt dat er voldoende verblijfplaatsen overblijven en doet de verplichte melding bij de provincie. Je hoeft daar zelf niets voor te regelen.

Je kiest daar wel vooraf tussen NVI en een eDNA-test. Volgens natuurvriendelijkisoleren.nl mag NVI alleen als er geen eDNA-test aan voorafging.

Noordenveld en Tynaarlo staan (nog) niet op de lijst met een pre-soortenmanagementplan. Daar geldt de landelijke lijn. Bij een negatieve eDNA-test mag de woning volgens Nij Begun worden geïsoleerd. Bij een positieve uitslag is een omgevingsvergunning nodig, of wacht je tot je gemeente een vastgesteld SMP heeft.

Kun je de rest van je isolatieplan alvast laten uitvoeren?

Ja. Staan er meerdere maatregelen in je isolatieplan, zoals dak-, vloer- of glasisolatie en spouwmuurisolatie? Dan hoeft de rest niet stil te liggen zolang de spouwtest nog loopt. Wij voeren de andere maatregelen alvast uit en pakken de spouwmuur er later bij.

Dat levert weinig extra overlast op. Volgens Milieu Centraal boort het isolatiebedrijf voor spouwmuurisolatie gaten in de voegen aan de buitenkant van de gevel. Op de dag van de werkzaamheden heb je dus geen rommel in huis. Houd wel rekening met de termijn. Na akkoord van SNN heb je volgens Nij Begun 2 jaar de tijd om de maatregelen uit te voeren, dus niet te lang wachten.

Wat doet IsoWin?

IsoWin voert isolatiewerkzaamheden uit voor woningeigenaren in Groningen en Noord-Drenthe. Bij spouwmuurisolatie horen het natuuronderzoek en het plaatsen van vervangende verblijfplaatsen inmiddels standaard bij ons werk. We werken met uitvoerders die bekend zijn met NVI en de eDNA-methode. Zij regelen de eDNA-test en bespreken de uitslag met je. Wil je weten hoe we dit voor jouw woning aanpakken? We kijken graag met je mee.

Wil je meer weten?

Wij denken graag mee over de beste vervolgstap voor jouw woning.

Neem contact op

Vragen? Wij helpen je graag verder.

Bedrijvennetwerk Nij Begun
NIJ BEGUN

IsoWin is onderdeel van het Bedrijvennetwerk Nij Begun en werkt voor woningeigenaren in Groningen en Noord-Drenthe.

Zo werkt Nij Begun