Isolatiewaarden uitgelegd: dit betekenen Rd, Rc en U-waarde in jouw isolatieplan

De technische isolatiewaarden uitgelegd:

Je isolatieplan komt binnen in je mailbox en staat vol met technische afkortingen: Rd-waarde, Rc-waarde, U-waarde en misschien ook nog lambda. Zie je door de isolatie het huis niet meer? Dat horen we vaker van bewoners in Groningen en Noord-Drenthe die via Nij Begun een isolatieplan hebben ontvangen.

Niet ieder isolatieplan vermeldt al deze waarden even uitgebreid. Bij daken, gevels en vloeren zie je meestal een Rc-waarde. Bij glas en kozijnen staat vaker een U-waarde. Lambda en Rd kom je daarnaast tegen op productbladen, verpakkingen en offertes. In het officiële voorbeeldplan van Nij Begun staan bijvoorbeeld Rc-waarden bij gevel- en dakisolatie en U-waarden bij beglazing.

De waarden zijn niet zomaar bouwjargon. Ze helpen bepalen welk materiaal geschikt is, welke dikte nodig is en of een maatregel aan de technische eisen van je plan of subsidieregeling voldoet. Of je daadwerkelijk voor een vergoeding in aanmerking komt, hangt daarnaast af van alle overige voorwaarden van Nij Begun.

Wat is de lambda-waarde?

De lambda-waarde, aangeduid met de Griekse letter λ, geeft aan hoe gemakkelijk warmte door een materiaal stroomt. De dikte van de isolatielaag telt hierbij nog niet mee. Het gaat puur om de eigenschap van het materiaal zelf.

De vuistregel is eenvoudig: hoe lager de lambda-waarde, hoe beter het materiaal per centimeter isoleert.

De waarde wordt uitgedrukt in W/m·K. Bij isolatiematerialen kom je bijvoorbeeld ongeveer de volgende waarden tegen:

• Resol hardschuim: 0,019 tot 0,022 W/m·K
• PIR: ongeveer 0,022 tot 0,026 W/m·K
• Glaswol: hoogwaardige producten rond 0,032 W/m·K
• Steenwol: vaak rond 0,034 tot 0,035 W/m·K
• Hennepvezel: grofweg 0,040 tot 0,043 W/m·K

Dit zijn indicatieve voorbeelden. De precieze waarde verschilt natuurlijk per merk, product en toepassing. Kijk daarom altijd naar de gedeclareerde lambda-waarde op het productblad.

Een materiaal met een lage lambda-waarde heeft minder dikte nodig om een bepaalde isolatiewaarde te halen. Dat betekent niet automatisch dat het materiaal voor iedere woning beter is. Brandveiligheid, vochtgedrag, beschikbare ruimte, prijs en de opbouw van de constructie spelen ook mee.

Hennepvezel heeft bijvoorbeeld meestal een iets hogere lambda-waarde dan een hoogwaardige glas- of steenwol. Je hebt daardoor soms een wat dikkere laag nodig. Daar staat tegenover dat hennep een biobased materiaal is, met andere eigenschappen op het gebied van vocht en zomercomfort. Meer hierover lees je in Biobased isoleren en het convenant biobased bouwen.

Wat is de Rd-waarde?

De Rd-waarde geeft de warmteweerstand van één afzonderlijke materiaallaag aan. Hierbij telt de dikte dus wél mee.

De basisberekening is: Rd = dikte in meters / lambda-waarde.

Stel dat je 10 centimeter PIR gebruikt met een lambda-waarde van 0,025 W/m·K. Dan wordt de berekening 0,10 / 0,025 = Rd 4,0 m²K/W.

Hoe hoger de Rd-waarde, hoe groter de warmteweerstand van die isolatielaag. Een product met een Rd van 4,0 isoleert als laag dus beter dan hetzelfde product met een Rd van 2,0.

Op een productblad staat meestal welke Rd-waarde bij iedere beschikbare dikte hoort. Zo kun je zien hoeveel materiaal nodig is om een bepaalde prestatie te halen. De Rd-waarde alleen vertelt echter nog niet hoe goed het volledige dak, de gevel of de vloer isoleert. Daarvoor kijk je naar de Rc-waarde.

Wat is de Rc-waarde?

De Rc-waarde geeft de warmteweerstand van de complete constructie aan.

Bij een dak gaat het dus niet alleen om de isolatieplaat. Ook het dakbeschot, eventuele luchtlagen en andere onderdelen van de dakopbouw tellen mee. Bij een muur gaat het bijvoorbeeld om het binnenblad, de isolatie, de luchtspouw en het buitenblad.

De belangrijkste regel is: hoe hoger de Rc-waarde, hoe beter de complete constructie warmte tegenhoudt.

Voor nieuwbouwwoningen gelden momenteel gemiddelde minimale Rc-waarden van:

• Gevel: 4,7 m²K/W
• Dak: 6,3 m²K/W
• Begane grond vloer: 3,7 m²K/W

Bij reguliere verbouwingen gelden vaak lagere minimumeisen. Bij het vervangen of vernieuwen van een isolatielaag zijn dat in beginsel Rc 2,6 voor een vloer, Rc 1,4 voor een gevel en Rc 2,1 voor een dak. Afhankelijk van de verbouwing en de bestaande situatie kunnen andere eisen gelden, zoals beschreven op iplo.nl.

Binnen een Nij Begun-isolatieplan kom je de Rc-waarde vooral tegen bij dakisolatie, gevel- of spouwmuurisolatie en vloer- en zoldervloerisolatie. Het officiële voorbeeldplan noemt bijvoorbeeld Rc 1,7 voor spouwmuurisolatie en Rc 4,01 voor een hellend dak met hennepisolatie. Dat zijn voorbeelden voor één specifieke woning, geen algemene eisen voor iedere woning.

Wat betekent de Rbf-waarde?

Bij bodemisolatie kun je naast de Rd-waarde ook een Rbf-waarde tegenkomen.

Rbf staat voor resistance basement floor. De waarde beschrijft de berekende isolerende werking van de bodemisolatie in combinatie met de kruipruimte en de vloer erboven.

Ook hierbij geldt: hoe hoger de waarde, hoe groter de warmteweerstand. De Rbf-waarde is dus niet simpelweg een andere naam voor Rd. Het is een aparte berekende waarde voor bodemisolatie in een kruipruimte, zoals ook beschreven in de ISDE-voorwaarden van RVO.

Wat is de U-waarde?

De U-waarde geeft juist aan hoeveel warmte door een compleet bouwdeel naar buiten stroomt. De waarde wordt uitgedrukt in W/m²K.

Hier werkt de vuistregel andersom: hoe lager de U-waarde, hoe beter het bouwdeel isoleert.

Rc en U hebben dus een tegengestelde leesrichting: bij Rc is een hoger getal beter, bij U is een lager getal beter.

De waarden zijn wel aan elkaar gerelateerd, maar je kunt een Rc-waarde niet exact omrekenen met alleen de formule U = 1 / Rc. Bij een correcte U-berekening wordt gekeken naar de totale warmteweerstand van de constructie, inclusief de warmteovergang aan de binnen- en buitenzijde en eventuele correcties voor de constructie. Gebruik de formule daarom niet voor offertes, productkeuzes of subsidiecontroles.

Als ezelsbruggetje kun je wel onthouden: hoge R is goed, lage U is goed. Rc-waarden worden vooral gebruikt bij dichte bouwdelen zoals daken, gevels en vloeren. U-waarden kom je vooral tegen bij glas, kozijnen en deuren.

Wil je dieper induiken in hoe Rc en U zich precies tot elkaar verhouden? Dat lees je in Rc-waarde en U-waarde.

Wat betekenen Ug, Uf en Uw?

Bij ramen staan vaak verschillende U-waarden. Ze lijken op elkaar, maar meten niet hetzelfde.

Ug-waarde: geeft de isolerende prestatie van alleen het glas aan. De letter g staat voor glass. Indicatieve waarden zijn enkelglas rond 5,8 W/m²K, standaard dubbelglas rond 2,8 W/m²K, HR++ glas meestal tussen 1,0 en 1,2 W/m²K. En bij triple glas is dat ongeveer 0,4 tot 0,9 W/m²K. Hoe lager de Ug-waarde, hoe minder warmte via het glas verloren gaat. Het officiële Nij Begun-voorbeeldplan gebruikt 5,8 voor enkelglas, 2,8 voor standaard dubbelglas en 1,1 voor HR++ glas.

Uf-waarde: geeft de prestatie van alleen het kozijnprofiel aan. De f staat voor frame. Of een kozijn goed isoleert, hangt niet alleen af van de keuze tussen hout, kunststof of aluminium. Ook de opbouw, dikte, kamers, koudebrugonderbreking en aansluitingen zijn belangrijk. Kijk daarom altijd naar de opgegeven Uf-waarde van het specifieke kozijn en niet alleen naar het materiaal waarvan het is gemaakt.

Uw-waarde: geeft de prestatie van het complete raam aan. De w staat voor window. Daarin worden het glas, het kozijn, de afmetingen en de afstandhouder langs de rand van het glas meegenomen. De Uw-waarde geeft daardoor een beter beeld van het totale warmteverlies van het raam dan alleen de Ug-waarde. Twee ramen met hetzelfde HR++ glas kunnen toch een andere Uw-waarde hebben wanneer de kozijnen of afstandhouders verschillen.

Vervang je een buitendeur, dan kun je ook een Ud-waarde tegenkomen. De d staat voor deur. Ook hierbij geldt: hoe lager, hoe beter de deur als geheel isoleert.

Twijfel je welke beglazing geschikt is voor jouw woning? Lees dan ook HR++ of triple glas: wat past bij jouw woning?

Wat betekent kWh/m² per jaar in je isolatieplan?

Naast Rc- en U-waarden kan je isolatieplan de berekende warmtevraag van de woning tonen. Deze wordt uitgedrukt in kWh per vierkante meter per jaar.

Dit getal zegt hoeveel warmte de woning volgens de berekening nodig heeft voor ruimteverwarming. Hoe lager het getal, hoe minder warmte de woning nodig heeft.

In het plan zie je meestal drie cijfers: de warmtevraag van de huidige woning, de standaard voor woningisolatie die voor jouw woning geldt en de verwachte warmtevraag na uitvoering van de geadviseerde maatregelen.

De standaard is niet voor iedere woning hetzelfde. Onder andere het bouwjaar, woningtype en de verhouding tussen het vloeroppervlak en de buitenkant van de woning spelen mee, zoals ook RVO beschrijft.

In het officiële voorbeeldplan van Nij Begun gaat het om een tussenwoning uit 1965. Die woning heeft in het voorbeeld een huidige warmtevraag van 103,68 kWh/m² per jaar. De standaard voor die specifieke woning is 60 en na uitvoering van het plan blijft volgens de berekening 58,45 over. Die cijfers zijn dus geen algemene waarden voor iedere jarenzestigwoning: bij jouw woning kunnen ze duidelijk anders zijn.

Meer over dit onderwerp lees je in Wat is de isolatiestandaard?

Wanneer kun je zonder isolatieplan tot €10.000 uitvoeren?

In bepaalde situaties kun je binnen Nij Begun alvast voor maximaal €10.000 inclusief btw aan isolatie- en ventilatiemaatregelen uitvoeren, zonder eerst een volledig isolatieplan te laten maken.

Op dit moment geldt onder andere dat:

• Je woning vóór 1992 is gebouwd
• Het geen monument is
• De totale kosten onder €10.000 inclusief btw blijven
• Je maatregelen aan de technische voorwaarden voldoen
• Je niet eerder een subsidieaanvraag hebt gedaan waarvoor een isolatieplan verplicht was

Eerder ontvangen subsidie via de regeling met terugwerkende kracht kan meetellen bij de grens van €10.000. Controleer daarom altijd de actuele voorwaarden voor jouw adres bij Nij Begun.

Omdat er zonder plan geen afzonderlijke Rc- of U-waarden door een adviseur worden vastgesteld, werkt Nij Begun in dat geval met doelwaarden.

Je mag beter isoleren dan deze doelwaarden. Voldoe je aan de voorwaarden, dan kom je bij deze route in aanmerking voor een vergoeding tot de doelwaarde en tot het maximale bedrag uit de maatregelencatalogus. Eventuele meerkosten betaal je zelf.

Hoe IsoWin je isolatieplan uitvoerbaar maakt

IsoWin stelt zelf geen isolatieplannen op. Wij voeren de maatregelen uit op basis van het plan dat door een isolatieadviseur is opgesteld, of op basis van de geldende doelwaarden wanneer je zonder plan mag beginnen.

Tijdens onze woningopname bekijken we of de werkelijke constructie overeenkomt met de informatie in het plan. Dat is belangrijk, want een uitvoerend bedrijf kan soms constateren dat de woning anders is opgebouwd of dat aanvullende werkzaamheden nodig zijn. Zo komt het in de praktijk regelmatig voor dat de werkelijke spouwbreedte of kruipruimtehoogte net afwijkt van de aanname in het plan, wat gevolgen kan hebben voor de benodigde hoeveelheid isolatiemateriaal. De prijzen en maatregelen uit een isolatieplan zijn daarom niet in iedere situatie automatisch bindend.

Vervolgens vertalen we het plan naar een duidelijke offerte. Daarbij kijken we onder andere naar het materiaal, de benodigde dikte en de Rc-, Rd- of U-waarde die voor de maatregel moet worden gehaald.

Heb je je isolatieplan ontvangen en wil je eerst weten welke stappen daarna volgen? Lees dan ook Ik heb een isolatieplan ontvangen, wat nu?